Podróżowanie w ciąży

Podróżowanie w ciąży

Podróżowanie kobiet w ciąży

We współczesnym świecie podróżowanie kobiet w ciąży stało się zjawiskiem równie powszechnym, co podróżowanie w ogóle. Wiele ciężarnych kobiet wybiera się w podróże turystyczne, bądź też podróżuje służbowo. Zdarzają się też więc wyjazdy w regiony świata charakteryzujące się niskimi standardami sanitarnymi i ograniczonym dostępem do specjalistycznych placówek służby zdrowia.

Dla kobiet ciężarnych niezwykle istotny jest stały dostęp do opieki położniczej, również w miejscach pobytu docelowego. Przy długoterminowych zmianach miejsca pobytu kontynuowanie opieki prenatalnej w nowym miejscu jest bezwzględnie konieczne. Opieka położnicza nad ciężarną rozpoczyna się zwykle w 10.–12. tygodniu ciąży. Powinna ona odbywać się raz w miesiącu do 28. tygodnia ciąży, następnie co 2 tygodnie do 36. tygodnia ciąży i dalej raz w tygodniu aż do porodu.

Na co zwrócić uwagę?

Przed wyruszeniem w podróż należy szczególnie zadbać o dokładną ocenę stanu zdrowia kobiety ciężarnej. Powinna ona uwzględniać informacje o dotychczasowym przebiegu ciąży, jak też problemy zdrowotne występujące przed (choroby przewlekłe) i w czasie ciąży. Konieczna jest informacja dotycząca dostępu do placówek służby zdrowia w miejscu, dokąd odbywamy podróż. Ważna jest też znajomość czynników ryzyka występujących w miejscach planowanego pobytu (rejony endemicznego występowania chorób infekcyjnych i inwazyjnych).

Szczepienia ochronne

Przed podróżą konieczne będzie też dokładne sprawdzenie jakie są wskazania do przyjęcia obowiązkowych lub zalecanych szczepień ochronnych oraz chemioprofilaktyki przeciwmalarycznej w danym kraju czy regionie. Trzeba też określić, czy istnieją jakieś przeciwwskazania do ich stosowania.

Szczepień należy unikać w I trymestrze ciąży, kiedy istnieje największe ryzyko uszkodzenia płodu. Najlepszym rozwiązaniem dla kobiet planujących ciążę i świadomych konieczności podróży w jej czasie jest poddanie się szczepieniom ochronnym przed zajściem. Z reguły żywe szczepionki powinny być przeciwwskazane we wszystkich trymestrach ciąży. Szczepionkę przeciw żółtej gorączce powinno się przyjmować w ciąży jedynie w przypadku podróży do rejonów wysokiego ryzyka zakażenia. O środkach ostrożności przy podawaniu żywych szczepionek należy pamiętać nie tylko w stosunku do kobiet ciężarnych, ale również podczas laktacji. Badania wykazały, że substancje czynne szczepionki przeciw żółtej gorączce przenikają do mleka matek karmiących.

Kiedy podróżowanie jest najbezpieczniejsze?

W trakcie ciąży najbezpieczniejszym okresem do podróżowania dla kobiet jest drugi trymestr. Największe ryzyko związane z poronieniem jest obserwowane w pierwszym trymestrze ciąży. Przeciwwskazaniami do transkontynentalnych podróży kobiet ciężarnych są w szczególności:

  • choroby przewlekłe: wady zastawkowe serca, ciężka anemia, zakrzepowe zapalenie żył,
  • przeciwwskazania położnicze: poronienie, poród przedwczesny lub ciąża ektopowa w wywiadzie; zatrucie ciążowe, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca w poprzedniej ciąży; poronienie zagrażające lub krwawienie maciczne w obecnej ciąży; pierwiastka (pierwsza ciąża) w wieku >35 lub <15 lat,
  • środowiskowe czynniki ryzyka: duże wysokości nad poziomem morza; rejony endemiczne chorób przenoszonych drogą pokarmową; rejony malaryczne ze stwierdzoną opornością zarodźców malarii na chlorochinę; rejony endemicznego występowania żółtej gorączki z obowiązkiem szczepienia przed przyjazdem do danego kraju.

Podróż lotnicza 

Odbywanie podróży lotniczych nie jest przeciwwskazaniem dla kobiet w ciąży. W niektórych krajach jednak mogą występować pewne ograniczenia. I tak na przykład amerykańskie linie lotnicze wymagają od kobiet ciężarnych okazania zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do odbycia lotu w przypadku ciąży powyżej 36. tygodnia (loty krajowe) lub 35. tygodnia (loty międzynarodowe).

Istnieje wiele czynników wpływających na kobietę w czasie podróży. Trzeba na przykład pamiętać, że wilgotność na pokładzie samolotu jest stosunkowo niska (wynosi około 8%). W tak suchym środowisku należy zwiększyć podaż płynów dla utrzymania prawidłowego krążenia łożyskowego płodu. Zapotrzebowanie na bezkofeinowe płyny podczas ciąży jest szacowane na 3–4 litry na dobę.

Podczas długich lotów u podróżnych, w wyniku unieruchomienia w pozycji siedzącej, może dochodzić do zakrzepowego zapalenia żył głębokich w wyniku zastoju krwi żylnej w kończynach dolnych. Kobiety ciężarne są w szczególności narażone na wystąpienie zmian zakrzepowych w związku z gospodarką hormonalną (hormony płciowe) oraz z uciskiem powiększonej macicy na naczynia i upośledzenie przepływu krwi żylnej. Dlatego też przy wielogodzinnych lotach niezwykle ważne jest by stosować często podstawowe działania prewencyjne. Są to: cogodzinne wstawanie z fotela i kilkuminutowy spacer po korytarzu na pokładzie samolotu, czy stosowanie izometrycznych ćwiczeń kończyn dolnych podczas siedzenia w fotelu. Ważne jest też założenie przed lotem luźnego ubrania i wygodnych butów. Kwas acetylosalicylowy (aspiryna) nie jest zalecany jako profilaktyka przeciwzakrzepowa u kobiet ciężarnych, szczególnie w ostatnich trzech miesiącach ciąży, ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia oraz skutki uboczne dla płodu.