Zapobieganie ukłuciom owadów

Zapobieganie ukłuciom owadów

Owady – niesympatyczni towarzysze podróży Cz. 1

Insekty są najliczniejszą grupą zwierząt, która występuje w środowisku lądowym i trudno ich nie zauważyć lub nie usłyszeć. Czy z punktu widzenia człowieka są tylko uciążliwe czy może niebezpieczne…?

Owady można zaliczyć do grupy najbardziej niebezpiecznych zwierząt na świecie ponieważ są przenosicielami (wektorami) wielu chorób człowieka. Największe znaczenie z punktu widzenia epidemiologicznego mają komary, które są odpowiedzialne za rozprzestrzenianie chorób pasożytniczych takich jak malaria i filariozy limfatyczne oraz wirusowych, do których należą: denga, chikungunya, zika i żółta gorączka oraz japońskie zapalenie mózgu i choroba zachodniego Nilu. Ponieważ wiele z tych chorób charakteryzuje ciężki przebieg kliniczny i duże ryzyko trwałych powikłań zdrowotnych zapobieganie ukłuciom owadów ma zasadnicze znaczenie w kontekście ochrony zdrowia podróżnych.

Minimalizacja zagrożenia

Najskuteczniejszym sposobem minimalizującym ryzyko kontaktu z niebezpiecznymi owadami i zachorowania na choroby przez nie przenoszone jest unikanie podróży do rejonów o nasilonej transmisji danych jednostek chorobowych, a szczególnie na obszary trwających aktualnie epidemii. Precyzyjne informacje dotyczące lokalizacji i zasięgu geograficznego tego typu zagrożeń oraz oceny ryzyka zdrowotnego dla podróżujących można uzyskać od lekarzy specjalistów w gabinetach medycyny podróży lub na profesjonalnych stronach internetowych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, ang. World Health Organisation) lub Centrum Zwalczania i Kontroli Chorób (CDC, ang. Centers for Disease Control and Prevention). Analizę przeciwskazań epidemiologicznych do podróży tropikalnych prowadzi także Państwowy Zakład Higieny (PZH) oraz Główny Inspektorat Sanitarny (GIS).

Dużą skuteczność w zmniejszaniu ryzyka ukłuć owadów podczas pobytu w tropiku wykazują repelenty czyli substancje chemiczne, które mają zdolność odstraszania insektów. Najczęściej zawierają N, N-dietylo-m-toluamid czyli tzw. DEET lub ikarydynę. Mają formułę spray-ów, żelów lub postaci „roll on”, które nanosi się na nieuszkodzoną skórę kilka razy na dobę w zależności od temperatury i wilgotności otoczenia oraz rodzaju wykonywanej aktywności np. kąpieli w zbiornikach wodnych. Repelenty należy nanosić tylko na odkryte części ciała lub na odzież (nie pod ubranie) oraz unikać bezpośredniego aplikowania na skórę w okolicy ust i oczu. W sytuacji równoczesnego stosowania preparatów chroniących przed promieniowaniem UV, repelent nakłada się na skórę po uprzednim zabezpieczeniu jej filtrem przeciwsłonecznym. Bezpieczeństwo stosowania repelentów warunkuje dobór właściwego stężenia środka chemicznego do wieku podróżnego, które w przypadku DEET nie powinno przekraczać 20% u dzieci i 50% u dorosłych.

Ze względu na duży komfort stosowania (przyjemna w dotyku i zapachu) coraz większą popularność wśród turystów zyskuje ikarydyna, która w 20% stężeniu wykazuje taką samą skuteczność jak 20% DEET. W grupie repelentów znajdują się także produkty zawierające substancje naturalne takie jak olej z eukaliptusa cytrynowego lub wyciąg z ruty zwyczajnej. Repelentów zawierających DEET i ikarydynę nie mogą stosować osoby uczulone na składniki preparatów oraz niemowlęta poniżej 2 m-ca życia.

W co się zaopatrzyć?

Każdy turysta powinien zaopatrzyć się w repelent przed udaniem się w podróż. Dzięki temu możemy zastosować wybrany produkt natychmiast po dotarciu do miejsca przeznaczenia. Kupowanie repelentu za granicą może sprawiać pewne trudności, które opóźniają moment zastosowania ochrony. Z kolei bariera językowa zaburzać analizę składu chemicznego i dodatkowo utrudniać wybór preparatu. Do efektywnych metod ochrony przed owadami należy także stosowanie substancji chemicznych o działaniu biobójczym czyli insektycydów. Mają formę kadzidełek lub trociczek i służą do eliminacji owadów w pomieszczeniach.

Pamiętajcie, lepiej stosować szeroką i dostępną profilaktykę niż leczyć schorzenia i powikłania związane z ukłuciem owadów.

Część 2